Türkiye'nin başkenti Ankara'da kış mevsiminin sert ve çetin geçmesi, beraberinde altyapı tedbirlerinin alınmasını zorunlu kılıyor.
Şehir genelinde milyonlarca aboneye içme suyu temin eden Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel Müdürlüğü, hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte su sayaçlarında ve tesisat borularında meydana gelebilecek donma risklerine karşı kapsamlı bir bilgilendirme ve uyarı kampanyası başlattı.
Kış aylarının getirdiği en büyük altyapı sorunlarından biri olan sayaç donmaları, hem abonelerin susuz kalmasına hem de maddi kayıplara yol açan su patlaklarına neden olabiliyor.
ASKİ yetkilileri, bu tür olumsuzlukların önüne geçilebilmesi ve su sayaçlarının güvenle korunabilmesi için vatandaşların alması gereken önlemleri tek tek sıraladı.
Ankara'da Sert Kış Şartları ve Altyapı Güvenliği
Ankara'nın coğrafi konumu ve karasal iklim özellikleri gereği kış aylarında termometreler sıfırın altına inmekte, özellikle gece saatlerinde yaşanan ani sıcaklık düşüşleri açıkta kalan su tesisatlarını tehdit etmektedir.
ASKİ ekipleri, her yıl kış sezonu öncesinde ve boyunca şebeke güvenliğini sağlamak için denetimlerini sürdürürken, vatandaşların da binalarındaki ve mülklerindeki açık alanlarda gerekli yalıtım önlemlerini almasının hayati önem taşıdığını belirtiyor.
Konut ve iş yeri abonelerinin yanı sıra site ve apartman yöneticilerinin de ortak alanlardaki su sayaçlarını koruma altına alması, kış boyunca yaşanabilecek olası mağduriyetleri büyük ölçüde engelliyor.
Su Sayaçları Neden Donar ve Hangi Bölgeler Risk Altındadır?
Su sayaçları ve açıkta kalan borular, hava sıcaklığının donma noktası olan sıfır derecenin altına düşmesiyle birlikte fiziksel bir risk altına girer. Suyun donarken hacim kazanması ve genleşmesi, metal veya plastik gövdeli sayaçların ve bağlantı borularının çatlamasına ya da tamamen patlamasına neden olur. Özellikle şu bölgelerde yer alan sayaçlar yüksek risk grubunda bulunmaktadır:
Müstakil bahçe evleri, gecekondular, villalar ve dubleks konutların dışarıda kalan sayaç mahfilleri,
Bina girişlerinde yer alan, rüzgâr alan veya kapıları kırık olan sayaç odaları,
Apartmanların üst katlarında veya dış cepheye bakan açık balkon ve teraslarda bulunan tesisatlar,
Kolektörler, bodrum katları ve katlardaki bakımsız sayaç şaftları.
En Yaygın Hata: Donan Sayaçlara Sıcak Su veya Ateşle Müdahale Etmek
ASKİ yetkililerinin üzerinden en çok durduğu ve vatandaşları uyardığı konuların başında, donmuş bir sayaçla karşılaşıldığında yapılan yanlış müdahaleler geliyor. Sayaçların donduğunu fark eden bazı aboneler, suyun bir an önce akması için sayaç gövdesine ve borulara kaynar su dökme veya ateş tutma gibi tehlikeli yöntemlere başvurabiliyor. Ancak bu durum sorunu çözmek bir yana, çok daha büyük felaketlere davetiye çıkarıyor.
Ani sıcaklık değişimi (termal şok) nedeniyle metal veya plastik aksam birden genleşmekte ve donmuş olan suyun baskısıyla birleştiğinde sayaç gövdesi aniden çatlamakta veya patlamaktadır. Bu durum, sayacın tamamen kullanılabilemez hale gelmesine, ek masraflara ve binanın su altında kalmasına yol açmaktadır. Bu nedenle donan bir sayaç kesinlikle ateş veya sıcak suyla ısıtılmamalıdır.
Açıkta Kalan Sayaçlar ve Borular İçin Adım Adım İzolasyon Rehberi
Su sayaçlarını ve tesisat borularını kış şartlarının yıkıcı etkisinden korumak için doğru ve kaliteli yalıtım malzemelerinin kullanılması şarttır. ASKİ tarafından paylaşılan kılavuza göre, abonelerin uygulaması gereken temel izolasyon adımları şunlardır:
Uygun Yalıtım Malzemesi Seçimi: Sayaçlar ve açıkta kalan su boruları izocam, cam yünü, bez parçası, talaş, boru kılıfı gibi yalıtkan malzemelerle titizlikle kapatılmalıdır.
Bağlantı Borularının Korunması: Sayaçtan önceki ve sonraki bağlantı borularının dışı alüminyum, içi ise izocam malzemeli hazır koruma malzemeleri ile tamamen sarılarak kaplanmalıdır.
Sayaç Ekranının Açık Kalması: Sayaç ve tesisat boruları pamuklu kumaş malzemelerle sarılırken, endeks okumasının yapılabilmesi ve kontrol edilebilmesi için sayaç ekranının açık kalmasına mutlaka özen gösterilmelidir.
Kuru Dolgu Malzemeleri: Müstakil bahçe evi, gecekondu veya villa gibi konutlarda sayaçların bulunduğu alanların kuru kalması sağlanmalıdır. Bunun için kuru talaş, kuru saman, parçalı strafor gibi malzemeler yastık vazifesi görecek şekilde sayaç etrafına yerleştirilmelidir (bu kural kuyu içerisindeki sayaçlar için de geçerlidir).
Aydınlatma ve Rüzgâr Koruması: Sayaç odaları ve katlardaki sayaç şaftları kesinlikle rüzgâr almamalıdır. Açık bölümler kapatılmalı, kırık camlar ivedilikle yenilenmeli ve bu alanlarda kesinlikle aydınlatma bulundurulmalıdır. Aydınlatma lambaları, yayımladıkları hafif ısı ile donma riskini bir nebze olsun azaltmaktadır.
Ekiplerin Müdahale Alanı: Sayaç odalarında veya muhafazalarında olası bir arıza veya patlak anında ASKİ ekiplerinin rahatça müdahale edebileceği bir hareket alanı ve suyun tahliyesi için uygun bir gider mutlaka bulunmalıdır.
Yapılmaması Gereken Tehlikeli Uygulama: Naylon Kılıf Yanılgısı
Vatandaşların sıklıkla düştüğü hatalardan biri de su sayaçlarını korumak amacıyla etrafına naylon poşet veya naylon türü örtüler sarmaktır. ASKİ yetkilileri, sayaç mahalli veya tesisatın kesinlikle naylon türü bir malzeme ile korumaması gerektiği konusunda uyarmaktadır.
Naylon malzeme, içerideki nemin dışarı çıkmasını engeller ve yoğuşmaya (terlemeye) neden olur. Sürekli nemli kalan sayaç mahalli, metal parçaların paslanmasına, sayaç mekanizmasının bozulmasına ve en önemlisi dışarıdaki soğuk havanın etkisiyle nemin donarak sayacın çok daha hızlı patlamasına yol açar. Bu nedenle naylon yerine nefes alabilen, kuru ve yalıtkan kumaş ya da elyaf bazlı malzemeler tercih edilmelidir.
Sayaç Donması veya Patlaması Durumunda Acil Durum Eylem Planı
Tüm önlemlere rağmen hava şartlarının aşırı sert geçmesi durumunda sayaçlar donabilir veya patlayabilir. Böyle bir olumsuzlukla karşılaşıldığında izlenmesi gereken adımlar şunlardır:
Ana Vanayı Hemen Kapatın: Sayacın donduğu veya patlayarak su akıttığı anlaşıldığı ilk anda, suyun tahribatını önlemek ve diğer sayaçların da donmasına engel olmak için derhâl sayaç vanası kapatılmalıdır.
Yetkililere Haber Verin: Vana kapatıldıktan sonra zaman kaybetmeden ASKİ yetkililerine veya çağrı merkezine durum bildirilmelidir.
Profesyonel Müdahale Bekleyin: Kendi imkânlarınızla patlayan veya donan sayaca müdahale etmek yerine, uzman ekiplerin gelmesi beklenmelidir. Ekipler kontrollü bir şekilde buzun çözülmesini veya gerekli parça değişimini gerçekleştirecektir.
Apartman ve Site Yöneticilerinin Sorumlulukları
Bireysel daire abonelerinin yanı sıra çok katlı binalarda oturan vatandaşlar için apartman ve site yönetimlerinin sorumlulukları da oldukça büyüktür. Ortak alanlarda yer alan hidrofor sistemleri, ana su girişleri, bahçe sulama vanaları ve bodrum katlardaki sayaç pilleri kış şartlarından doğrudan etkilenmektedir. Yönetimlerin yapması gerekenler şu başlıklar altında toplanmaktadır:
Apartman girişlerindeki ve bodrumlardaki sayaç odalarının pencereleri ve kapıları gözden geçirilmeli, kırık camlar ve açık hava delikleri kapatılmalıdır.
Ortak alan ısıtmasının veya yalıtımının yetersiz olduğu noktalarda ek boru kılıfları ve izocam sarımı yapılmalıdır.
Abonelerin ortak su sayaçlarına rahatça ulaşabilmesi ve acil durumlarda ana vanaları kapatabilmesi için bu alanların kilitli ancak erişilebilir olması sağlanmalıdır.
Ankara genelinde kış mevsiminin sorunsuz atlatılması, yüksek kalibreli altyapı hizmetlerinin kesintisiz sürmesi ve abonelerin su kesintileriyle mağdur olmaması adına ASKİ’nin ilettiği bu teknik uyarılara kulak vermek büyük bir önem taşımaktadır. Vatandaşların şüpheli durumlarda veya acil arıza bildirimlerinde ASKİ’nin resmi iletişim kanalları üzerinden destek alabileceği unutulmamalıdır.
