5N 1K Nedir?

5N 1K Nedir?

Büyütmek için resme tıklayın

Toplumda veya tabiatta meydana gelen çeşitli olay, durum ve görünümle ilgili bilgi ve duyurulara “haber”; bu haberlerin halka duyurulması amacıyla hazırlanan yazılara da “haber yazısı” denir.

Haber yazıları, belli bir zamanda ve yerde olmuş olayları merakı giderecek düzeyde ayrıntılı ve anlaşılır bir dille aktarır. Haber yazılarında inandırıcılık, belgelere dayanma, olayı tüm boyutlarıyla aktarma, yansız davranma, okuyucunun farklı yorumlamasına imkân vermeyecek şekilde, açık ve anlaşılır bir dil ve üslupla aktarılması gibi unsurlara dikkat edilir.

Duyulduğunda halk arasında heyecan yaratan haberlere sansasyonel haber denir. Doğru olmayan haberlere ise asparagas (uydurma) haber denir. Haber toplayan, haber yazan kişilere muhabir denir.

Haber yazılarının özellikleri şunlardır:

Haber yazılarının günlük ve önemli olması gerekir.

Kolay anlaşılır; akıcı, açık ve duru olmalıdır.

Haber yazıları toplumun büyük bir kısmını ilgilendirmelidir.

Yazan kişi anlattıkları karşısında tarafsız kalmalı, yorumdan kaçınmalıdır.

Yanlış anlaşılmalara yer verecek cümlelerden uzak durmalıdır.

Anlatılanlar ilgi çekici olmalıdır.

Haber planı, tersine dönmüş piramit diye bilinir. Tersine dönmüş piramitte, haberin giriş bölümünde olay birkaç cümle ile özetlenir. Gelişme bölümünde sözü uzatmadan gerekli ayrıntılar verilir. Sonuç bölümünde ise olayın etkisi, olaya el koyma anlatılır. Haber ilginç olmalıdır. Haberin başlığı da ilginç olmalı, başlığa gözü takılan okuyucu, gerisini okumak için can atmalıdır. Haber duyulmamış olmalıdır. Okuyucu duyduğu bir olayı ikinci kez okumaz. Haber önemli olmalıdır. Haberin ilgilendirdiği okuyucu kitlesi çok olmalıdır. Haber doğru olmalıdır. Muhabir haberi tarafsız yazmalı, habere yorum katmamalıdır. Yorum köşe yazarlarının işidir. Haber yazılarında, muhabir okuyucuyu haberle başbaşa bırakmalı, okuyucusuna kendi varlığını hissettirmemelidir.

5N 1K Özellikleri

Bir haber yazısında “Ne?/Kim?; Neyi?/Kimi?; Nasıl?; Niçin?; Nerede?; Ne zaman?’ sorulannın cevapları yer alır.

Haber yazılarında bulunan bu özellikler 5N 1K formülüyle karşılanır. Haber yazıları, 5N 1K’da yer alan sorulara verilen cevaplarla genişler. Bu soruların cevabının yer almadığı haber yazılan eksiktir. Okuyucunun merakını gidermez, olayı tam olarak yansıtmaz. Olay hakkında yeterli bilgiyi içermez.

Bir haber yazısında açıklığa çıkarılmamış bir yön olmamalıdır. İlgi çekici ve duyulmamış olmalıdır. Habercilikte “Köpek insanı ısırırsa haber olmaz, ama insan köpeği ısırırsa bu haber olur.” şeklinde bir kural vardır. Aynı zamanda haberin başlığı da ilginç olmalıdır. Haber doğru olmalı, belgelere dayandırılmalı ve yorum yapılmadan açık, anlaşılır bir üslupla aktarılmalıdır.

Haber Kaynakları

Resmî haberler: En etkili kişilerden öğrenilir.

Özel haberler: Halk arasındaki olayların halk tarafından muhabirlere bildirilmesiyle elde edilir.

Ajans haberleri: Dünya olaylarını toplayıp her yana bildiren kurumların verdikleri haberlerdir.

Haber Yazısının Konuları

Haber yazıları konularına göre: siyasal haber yazıları, sanatla ilgili haberler yazıları, ekonomiyle ilgili haber yazıları, bilimsel ve teknik haber yazıları, sosyal haber yazıları, spor haber yazıları olmak üzere gruplandırılabilir.

Röportaj-Haber Yazısı Farkı

Haber yazılarında olaylar olduğu gibi aktarılırken röportajda yazarın duygu ve düşünceleri katılır. Dolayısıyla röportaj, haberin genişletilmiş hâlidir. Röportajda birinci kişili anlatım, haber yazısında ise üçüncü kişili anlatım kullanılır.

Daha açık olarak 5N-1K kuralı

NE …………………… Konuyu verirNEDEN ……………. Amacı verirNASIL …………….. Yöntemi belirlerNEREDE ………….. Mekan ve yer kavramlarıNE ZAMAN ……… Süre – süreç kavramlarıKİM ………………… İlgili ve sorumlu kişileri belirler

BASIN DA 5 N 1 K

Bir konuda basın aracılığıyla kamuoyunu bilgilendirmek, yapılan çalışmaları ve etkinlikleri duyurmak, bu etkinliklere katılım sağlamak, tepki göstermek ya da görüş bildirmek amacıyla hazırlanan yazılardır.

Basın duyuruları, 5 N + 1 K kuralına göre yazılır. 5 N + 1 K; ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim sorularının kısaltılmış biçimidir.

Verilmek istenen mesaj önceden belirlenmeli ve basın duyurusu o çerçevede 5 N + 1 K kuralına göre şekillendirilmelidir. Basın duyurularında hukuki ve teknik terimler gerektiği kadar kullanılmalı, bilgi karmaşası yaratılmamalıdır. Duyurunun genelde bir sayfayı geçmeyecek uzunlukta olması gerekir. Basın duyurularının, yazıyı okutacak, çarpıcı nitelikte ve bir cümleyi geçmeyecek uzunlukta bir başlığı olmalıdır. Duyuruların altında mutlaka o konuyla ilgili daha fazla bilgi alınacak kişinin adı, soyadı, görevi ve telefon numarası yer almalıdır.

Basın duyurusu yazıldıktan sonra haber ajanslarına, ulusal televizyon ve gazetelerin haber merkezlerine faks ya da e-mail ile gönderilmelidir. Eğer konu yerel bir olayı ele alıyorsa gazete ve televizyonların yerel muhabirleriyle doğrudan bağlantıya geçilmeli, ancak yine de basın duyurusunun medya kuruluşlarının merkezlerinde yurt haberler servisine gönderilmesi gerekmektedir.

5N 1K EGİTİM DE NASIL KULLANILIR?

Okuduğumuz ve dinlediğimiz metinleri daha iyi ve doğru anlamak için 5 N 1 K sorularına cevap vermeliyiz.

Aşağıdaki metni okuyup 5N 1K sorularına birlikte cevap verelim.

AKVARYUM DÜKKANI

Bugün mahallemize ilginç bir dükkan açıldı. Adı: “Akvaryum”. Akvaryum balıkları satıyor.

Günlerdir dükkan açılış için hazırlanıyor. Tabelasını astıkları gün “İlk müşteri ben olacağım.” dedim ve bu günün gelmesini iple çektim.

Sabah dükkan açılmadan önce kalktım. Kahvaltımı pencereden baka baka yedim ki dükkanın açılışını kaçırmayayım. Aydınlık yüzlü, ince bıyıklı, kirpi gibi dik saçlı, zayıf bir adam dükkanın önünde durdu, kapıyı açmaya başladı. Ben de kahvaltımı yarıda bırakıp kendimi dışarı attım.

Koşarak dükkana girmeye çalışırken ayağım eşiğe takıldı, yuvarlandım. Dükkan sahibi nazik bir beyefendiydi. Beni elimden tutup kaldırdı. “Yavaş ol yavrum.” dedi. Heyecandan “İlk müşteriniz geldi mi?” diye garip bir soru döküldü dudaklarımdan. Dükkan sahibi sorumu sorunca gülümsedi. “Daha yeni açtım.” dedi. “Sen ilk müşterimsin.”

Mahallede açılan dükkanda ne satılıyor?

- Akvaryum balıkları satılıyor?

Çocuk ne zaman “İlk müşterisi ben olacağım.” diyor ?

- Dükkanın tabelasını astıkları gün “İlk müşterisi ben olacağım.” diyor.

Dükkanın sahibi nasıl bir adammış?

- Dükkanın sahibi aydınlık yüzlü, ince bıyıklı, kirpi gibi dik saçlı, zayıf bir adammış.

Çocuk nerede düşüyor?

- Çocuk dükkan kapısının eşiğinde düşüyor?

Çocuk düşünce onu yerden kim kaldırıyor?

- Çocuğu yerden dükkan sahibi kaldırıyor

Dükkan sahibi niçin gülümsüyor?

- Dükkan sahibi çocuk garip bir soru sorduğu için gülümsüyor.

16 Ağustos 2014 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Alfa Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Alfa Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz


Anket Çocuklarınızın "Babalar Günün"de hediye almamasına kırılır mısınız?