Türkiye’de tütün ürünleriyle mücadele kapsamında toplum sağlığını korumaya ve genç nesilleri bağımlılıktan uzak tutmaya yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme için düğmeye basıldı. AK Parti kurmayları ve Sağlık Bakanlığı bürokratlarının ortaklaşa yürüttüğü hazırlık çalışmaları, sigara satış süreçlerinde mevcut kuralları tamamen değiştirecek radikal adımlar içeriyor. Özellikle çocukların ve 18 yaşından küçük bireylerin tütün ürünlerine erişimini sıfıra indirmeyi hedefleyen kanun teklifi taslağı, hem tüketiciler hem de satış noktaları için yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Yıllık Tüketim 8,5 Milyar Pakete Ulaştı
Düzenlemenin arkasındaki en temel motivasyon, ülkedeki tütün kullanım oranlarının geldiği kritik seviye oldu. Sağlık Bakanlığı yetkililerinin AK Parti grubuna yaptığı detaylı sunumlarda paylaşılan güncel verilere göre, Türkiye’de yıllık sigara tüketimi tam 8,5 milyar pakete ulaşmış durumda. Bu çarpıcı tablonun ardından harekete geçen yetkililer, mevcut yasakların sahada daha etkin uygulanabilmesi ve denetim açıklarının kapatılması için yaptırımların ağırlaştırılmasına karar verdi.
18 Yaş Altına Satış Yapan İşletmelere Ruhsat Şoku
Hazırlanan kanun teklifi taslağının ilk ayağını, kuralları ihlal eden işletmelere yönelik caydırıcı cezalar oluşturuyor. Mevcut sistemdeki para cezalarının yeterli caydırıcılığı sağlamadığı görüşünden yola çıkılarak, 18 yaşından küçüklere sigara sattığı tespit edilen market, bakkal ve büfelerin ruhsatlarının belirli bir süreyle askıya alınması planlanıyor.
Düzenleme hayata geçtiğinde, yasağı delen işletmelerin ticari faaliyetleri geçici olarak durdurulabilecek. Aynı kuralın tekrar tekrar ihlal edilmesi durumunda ise işletmeleri ruhsat iptaline kadar varabilecek çok daha ağır idari yaptırımlar bekleyecek.
Satış Noktalarında Elektronik Yaş Doğrulama Dönemi
Yeni yasal çerçevenin en dikkat çekici yeniliği ise Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi olarak öne çıkıyor. Bugüne kadar kasiyer veya satıcı inisiyatifiyle yürütülen geleneksel kimlik sorma uygulaması, yerini tamamen dijital ve hataya yer bırakmayan bir altyapıya devrediyor. Market ve büfeler başta olmak üzere sigara satışı yapılan tüm fiziksel noktalarda bu elektronik kontrol sisteminin kullanımı zorunlu hale getirilecek.
QR Kod ve T.C. Kimlik Numarası ile Anlık Sorgulama
Planlanan yeni mekanizmanın işleyişi ise oldukça pratik ve hızlı bir kurguya dayanıyor. Sigara satın almak isteyen bir vatandaş, ödeme öncesinde Sağlık Bakanlığı tarafından özel olarak oluşturulan QR kodu cep telefonu aracılığıyla okutacak. Açılan güvenli yazılım ekranı üzerinden alıcının T.C. Kimlik Numarası girilerek merkezi veri tabanından anlık sorgulama yapılacak. Saniyeler içinde tamamlanacak bu dijital işlem sonucunda, alıcının 18 yaşını doldurup doldurmadığı ve yasal satış sınırına uygun olup olmadığı kesin olarak teyit edilecek.
Kişisel Bilgiler Satıcıyla Paylaşılmayacak
Sabah gazetesinin aktardığı bilgilere göre, sistemin tasarımında kişisel verilerin gizliliği de en üst düzeyde koruma altına alınıyor. Dijital doğrulama sırasında vatandaşın adı, soyadı, açık kimlik bilgileri veya tam doğum tarihi gibi özel veriler kesinlikle satış yapan işletmenin ekranına yansımayacak.
Market veya büfe çalışanının önündeki ekranda yalnızca müşterinin yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığına dair basit bir dijital onay veya ret uyarısı görünecek. Bu sayede hem vatandaşların kişisel mahremiyeti korunacak hem de işletmelerin yaş kontrolünü eksiksiz ve güvenli biçimde yapması sağlanacak. Hazırlık aşamasındaki taslağın önümüzdeki günlerde netleşerek Meclis gündemine taşınması bekleniyor.
