Tükenmişlik sendromu uzun yıllar boyunca yoğun tempoda çalışan yetişkinlerle ilişkilendirildi. Ancak son yıllarda psikologlar ve psikiyatristler, 20’li yaşlardaki gençlerde de benzer belirtilerin hızla arttığını belirtiyor.
Eskiden kariyerin ilerleyen dönemlerinde görülen bu durum, artık üniversite öğrencilerinde ve iş hayatına yeni atılan gençlerde gözlemleniyor. Uzmanlara göre bu tablo, yalnızca bireysel değil toplumsal bir dönüşümün işareti olabilir.
Gençler Neden Bu Kadar Erken Tükeniyor?
Psikoloji uzmanları, 20’li yaşlardaki tükenmişlik artışının birkaç temel nedeni olduğunu söylüyor:
1. Sürekli Başarı Baskısı
Gençler artık yalnızca derslerinde değil; sosyal medyada, kariyer hedeflerinde ve sosyal çevrelerinde de “başarılı” görünmek zorunda hissediyor. Bu sürekli performans baskısı zihinsel yorgunluğu artırıyor.
2. Belirsizlik Kaygısı
Geleceğe dair net bir plan oluşturamamak, iş bulma korkusu, kariyer belirsizliği ve ekonomik kaygılar gençlerin zihinsel yükünü ağırlaştırıyor.
3. Dijital Yorgunluk
Uzun süreli ekran kullanımı, sosyal medya karşılaştırmaları ve sürekli çevrimiçi olma hali, zihinsel dinlenme süresini azaltıyor. Uzmanlar buna “sessiz zihinsel yorgunluk” diyor.
4. Anlam Arayışı
20’li yaşlar kimlik inşasının en yoğun olduğu dönem. Ancak hızlı tüketim kültürü ve sürekli değişen gündem, gençlerin uzun vadeli hedefler oluşturmasını zorlaştırıyor.
Belirtiler Neler?
Tükenmişlik sendromu, yalnızca yorgunluk olarak ortaya çıkmıyor. Uzmanların dikkat çektiği başlıca belirtiler şunlar:
Sürekli halsizlik ve enerji düşüklüğü
Sabah uyanmakta zorlanma
Motivasyon kaybı
Duygusal dalgalanmalar
Sosyal geri çekilme
Odaklanma sorunları
Bu belirtiler uzun süre devam ettiğinde depresyon ve anksiyete riskini de artırabiliyor.
Üniversite Öğrencilerinde Artış Var
Rehberlik servisleri ve psikolojik danışmanlık merkezleri, üniversite öğrencilerinde destek başvurularının son yıllarda arttığını belirtiyor. Özellikle final dönemlerinde yoğunlaşan başvurular, akademik baskının gençler üzerindeki etkisini gösteriyor.
Bazı uzmanlara göre 20’li yaşlardaki tükenmişlik, “erken yetişkinlik krizi” ile de bağlantılı olabilir. Kimlik arayışı ve hayat planlaması süreci, zihinsel yükü artırıyor.
Sosyal Medya Etkisi
Psikologlar, sosyal medyanın tükenmişlik üzerindeki etkisini özellikle vurguluyor. Sürekli başarı hikâyeleri görmek, akran karşılaştırmasını artırıyor. Gençler kendi hayatlarını, başkalarının filtrelenmiş başarılarıyla kıyaslıyor.
Bu durum “yetersizlik hissi” ve “geç kalmışlık kaygısı” oluşturabiliyor. Uzmanlar, bu algının gerçekçi olmadığını ancak psikolojik etkisinin güçlü olduğunu belirtiyor.
Uzmanlardan Öneriler
Tükenmişlik belirtileri yaşayan gençler için uzmanlar şu önerilerde bulunuyor:
Günlük ekran süresini sınırlandırmak
Düzenli uyku alışkanlığı oluşturmak
Fiziksel aktiviteyi artırmak
Sosyal medya karşılaştırmalarından bilinçli olarak uzaklaşmak
Gerekirse profesyonel destek almak
Ayrıca gençlerin “her şeyi aynı anda başarma” baskısından uzaklaşması gerektiği vurgulanıyor. Küçük hedefler belirlemek ve ilerlemeyi adım adım değerlendirmek, zihinsel yükü hafifletebiliyor.
Aileler ve İşverenler Ne Yapmalı?
Uzmanlara göre tükenmişlik yalnızca bireysel bir sorun değil. Ailelerin ve işverenlerin de bu süreci fark etmesi gerekiyor.
Ailelerin gençlere sürekli başarı odaklı yaklaşmak yerine duygusal destek sunması, işverenlerin ise yeni mezun çalışanlara daha gerçekçi beklentilerle yaklaşması öneriliyor.
Genç çalışanlarda görülen erken tükenmişlik, uzun vadede verimlilik ve ruh sağlığı açısından daha büyük sorunlara yol açabiliyor.
“Genç Yaşta Yorgunluk” Yeni Normal mi?
Psikologlara göre 20’li yaşlarda görülen tükenmişlik artışı, çağın hızlanmasıyla doğrudan bağlantılı olabilir. Sürekli bilgi akışı, rekabet ve beklenti baskısı gençlerin zihinsel dayanıklılığını zorluyor.
Ancak uzmanlar, bu durumun kalıcı bir kader olmadığını vurguluyor. Doğru destek ve bilinçli yaşam alışkanlıklarıyla tükenmişlik belirtileri azaltılabiliyor.
20’li yaşlar, hayata güçlü bir başlangıç dönemi olarak görülse de, artan zihinsel yük bu süreci daha karmaşık hale getiriyor. Uzmanlar, gençlerin kendilerine karşı daha şefkatli olması gerektiğini özellikle vurguluyor.