Ramazan ayının başlamasıyla birlikte hastanelere öksürük şikayetiyle başvuran hasta sayısında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü, özellikle sahur sonrası görülen ve halk arasında “Ramazan ya da sahur öksürüğü” olarak adlandırılabilecek vakaların temelinde çoğunlukla reflünün bulunduğunu açıkladı.
“Ramazan ya da Sahur Öksürüğü” Nedir?
Prof. Dr. Tevfik Özlü’ye göre Ramazan ayında değişen beslenme ve uyku düzeni, mide ve yemek borusu sistemini doğrudan etkiliyor. Özellikle sahurda geç saatte yemek yenilip hemen yatılması, mide asidinin yemek borusuna kaçmasına yol açabiliyor.
Normal şartlarda yemek borusu ile mide arasında kapakçık görevi gören bir mekanizma bulunuyor. Bu sistem sağlıklı çalıştığında mide içeriği yukarı kaçmıyor. Ancak bazı kişilerde bu kapakçık yeterince güçlü değil ve mide asidi yukarı doğru hareket ederek reflüye neden oluyor.
Reflü ve Öksürük Arasındaki Bağ
Reflü yalnızca mide yanması ile sınırlı bir sorun değil. Uzmanlara göre mide asidinin yemek borusuna ve hatta boğaza kadar ulaşması, kronik öksürüğe yol açabiliyor.
Prof. Dr. Özlü, “Reflü demek; mide asidinin yemek borusuna doğru kaçmasıdır. Bu asit tahrişe neden olur. Yemek borusunda yaralar ve ülser oluşabilir. Midede yanma, şişkinlik ve ağıza ekşi-acı su gelmesi gibi belirtiler görülebilir. En önemlisi ise kronik öksürüktür” diyerek dikkat çekti.
Özellikle gece artan, kuru ve inatçı öksürük şikayetleri çoğu zaman enfeksiyonla karıştırılabiliyor. Ancak Ramazan döneminde bu tablo genellikle reflü kaynaklı olabiliyor.
Sahurdan Sonra Hemen Yatmak Neden Riskli?
Sahurda yenilen yemeğin ardından hemen yatmak, reflü mekanizmasını tetikleyen en önemli faktörlerden biri. Yatar pozisyonda mide asidinin yukarı kaçma ihtimali artıyor.
Özlü, sahur sonrası en az 2-3 saat boyunca yatılmaması gerektiğini vurgulayarak şu uyarıda bulundu:
“Yemekten sonra 2-3 saat geçtikten sonra reflüsü olan kişilerin yatması gerekir. Yatar pozisyonda kapak mekanizması daha zayıf çalışır ve kaçak artar.”
Bu nedenle sahurdan sonra kısa bir süre oturmak, hafif yürüyüş yapmak ya da dik pozisyonda kalmak reflü riskini azaltabiliyor.
Yarı Oturur Pozisyon da Riskli
Ramazan ayında iftardan sonra gelen rehavetle yarı oturur pozisyonda uzanmak da reflüyü artırabiliyor. Özellikle televizyon karşısında ya da koltukta yarı uzanır şekilde kalmak mide asidinin yukarı çıkmasını kolaylaştırıyor.
Uzmanlar, “Burada esas olan uyumak değil, yatay pozisyonda olmak” diyerek dikkat çekiyor.
Hangi Besinler Reflüyü Artırıyor?
Ramazan sofralarında sıkça tüketilen ağır, yağlı ve kızartmalı yiyecekler reflüyü tetikleyebiliyor. Ayrıca asitli içecekler, aşırı baharatlı yemekler ve çok şekerli tatlılar da mide asidini artırabiliyor.
Prof. Dr. Özlü, Ramazan ayında şu önerilerde bulunuyor:
Ağır ve yağlı yemeklerden kaçının
Kızartma yerine haşlama veya fırın tercih edin
Asitli içecekleri sınırlayın
Sahurda hafif ve dengeli beslenin
Mide boşalmadan yatmayın
Kronik Öksürük Ciddiye Alınmalı
Ramazan’da artan öksürük şikayetleri çoğu zaman geçici gibi görünse de, uzun sürmesi durumunda mutlaka bir uzmana başvurulması gerekiyor. Özellikle 3 haftadan uzun süren öksürüklerde reflü, astım veya alerjik nedenler araştırılmalı.
Reflü tedavi edilmediğinde yemek borusunda kalıcı hasara yol açabileceği gibi yaşam kalitesini de ciddi şekilde düşürebiliyor.
Ramazan’da Sağlıklı Oruç İçin Denge Şart
Uzmanlara göre Ramazan ayında değişen biyolojik ritme uyum sağlamak için beslenme düzenine dikkat etmek büyük önem taşıyor. Sahur ve iftar arasında yeterli su tüketimi, dengeli beslenme ve uyku düzeni, reflü ve öksürük riskini azaltıyor.
Özellikle mide-bağırsak problemi olan bireylerin bu dönemde daha dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.
Ramazan ayında artan öksürük şikayetlerinin her zaman soğuk algınlığı kaynaklı olmayabileceğini belirten uzmanlar, sahur sonrası yapılan küçük hataların ciddi sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.