Sağlıklı bir yaşam için yalnızca tabağımızda ne olduğu değil, o öğünleri günün hangi saatinde tükettiğimiz de büyük önem taşıyor. ABD'de 1999-2018 yılları arasında yürütülen ulusal beslenme anketine katılan 40 yaş ve üzeri 31 bin 44 yetişkinin verilerini inceleyen araştırmacılar, günün ilk ve son kalorisinin alındığı saatlerin yaşam süresi üzerindeki etkisini mercek altına aldı. Ortalama 8,6 yıl süren takip döneminde katılımcıların 24 saatlik beslenme zamanlamaları analiz edilirken, bu süreçte 7 bin 129 kişinin hayatını kaybettiği kaydedildi.

Kahvaltı Saati Geciktikçe Erken Ölüm Riski Nasıl Artıyor?

Science Alert'in aktardığı araştırma bulgularına göre günün ilk öğününü geciktirmek, herhangi bir nedene bağlı erken ölüm riskini saat dilimlerine göre kademeli olarak yukarı çekiyor. Sabah 07.00 ile 08.00 arasında kahvaltı yapan kişiler referans alındığında ortaya çıkan risk tablosu dikkat çekici sonuçlar barındırıyor:

  • 08.00 – 10.00 arası kahvaltı yapanlarda: Erken ölüm riski yüzde 10 daha yüksek bulunuyor.

  • 10.00 – 12.00 arası ilk öğününü tüketenlerde: Risk oranı yüzde 19 seviyesine çıkıyor.

  • İlk öğünü öğleden sonraya sarkanlarda: Herhangi bir nedene bağlı ölüm riski yüzde 29 artarken, kalp ve damar hastalıkları kaynaklı ölüm riski ise 07.00-08.00 aralığında kahvaltı yapanlara kıyasla yüzde 46 daha yüksek ölçülüyor.

Araştırmadaki dikkat çeken bir diğer bulgu ise beklenen yaşam süresine ilişkin hesaplama oldu. Verilere göre 50 yaşında olup günün ilk öğününü geç saatlere bırakan kişilerin ortalama yaşam süresinin 2,46 yıl daha kısa olduğu saptandı.

Akşam Yemeği ve Gece Yarısı Atıştırmalarında Kritik Eşikler

Çalışmada günün son öğününün yendiği saatler de ayrıntılı biçimde incelendi. Elde edilen sonuçlara göre akşam yemeğini 19.00'dan önce yemenin, 19.00-20.00 aralığına kıyasla ölüm riskini yüzde 13 artırdığı görülürken, en düşük risk seviyesinin saat 20.00 civarında oluştuğu tespit edildi. Ancak çalışmanın kıdemli yazarı ve beslenme bilimcisi Zhilei Shan, bu bulgunun herkes için tek ve mutlak en uygun akşam yemeği saati anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığı ise en yüksek risk gruplarından biri olarak öne çıkıyor. Gece yarısından sonra yemek yemek, herhangi bir nedene bağlı ölüm riskini yüzde 27 oranında yükseltirken, 50 yaşındaki bireylerde tahmini yaşam süresinin 2,35 yıl kısalmasıyla ilişkilendirildi.

Öğün Saatleri Biyolojik Saati Neden Etkiliyor?

Araştırmanın arkasındaki fizyolojik mekanizmaya dikkat çeken beslenme bilimcisi Zhilei Shan, öğün zamanlamasının vücudun iç ritmi açısından belirleyici olduğuna işaret ediyor. Shan konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Öğün zamanlaması vücudun biyolojik saati için kritik bir sinyal görevi görüyor. Kahvaltıyı çok geç saatlere bırakmak veya gece geç saatlerde yemek yemek biyolojik saatte kaymalara yol açıyor. Bu durum kan şekeri ve yağ metabolizmasını bozabiliyor."

Uzmanlar, çalışma düzeni ve uyku saatleri kişiden kişiye değişse de gün içinde düzenli bir yeme penceresi oluşturmanın ve gece geç saatlerde sindirim sistemini yoracak kalorili öğünlerden kaçınmanın metabolik sağlık açısından koruyucu rol oynadığını belirtiyor.