Ankara’da Cumhuriyet Bayramı haftasına kültür gezisi eklemek isteyenler için Atakule’de farklı bir sergi bulunuyor. “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh – Atatürk Collection” Panama Şapka Sergisi, Atatürk’ün hafızalarda yer eden stilinden hareketle Ekvador’un geleneksel el işçiliğini ziyaretçilerle buluşturuyor.
Ekvador Büyükelçiliği iş birliğiyle hazırlanan sergi, 27 Ekim’de açıldı. Ziyaretçiler, koleksiyonu 3 Kasım 2026’ya kadar Atakule Botanik Katı’nda görebilecek.
Sergilenen şapkalar Atatürk’ün kullandığı orijinal parçalar mı?
Serginin içeriğinde dikkat edilmesi gereken ayrıntı, eserlerin niteliği. Burada Atatürk’ün orijinal şapkalarından esinlenilerek üretilen replikalar yer alıyor. Dolayısıyla ziyaretçilerin, Atatürk’ün bizzat kullandığı tarihî şapkaların sergilendiği beklentisiyle gitmemesi gerekiyor.
Koleksiyon, tarihsel bir giyim unsurunu yeniden üretilmiş örnekler üzerinden ele alıyor. Bu yönüyle serginin odağında hem Atatürk’ün görünümüyle ilişkilendirilen bir aksesuar hem de o aksesuarın arkasındaki zanaat geleneği bulunuyor.
Panama şapkasının Atatürk’le bağlantısı ne?
Sergiye ilişkin açıklamada, Atatürk’ün 1925 yılında Kastamonu ve İnebolu gezilerinde taşıdığı Panama şapkası tarihsel bağlantının merkezine yerleştiriliyor.
Ekvador’un geleneksel üretimiyle Cumhuriyet’in ilk yılları arasında kurulan ilişki, koleksiyonun anlatısını oluşturuyor. Atatürk’ün stilinden yola çıkan sergi, ziyaretçiyi şapkanın yapıldığı malzemeye, üretim biçimine ve kültürel kökenine de bakmaya davet ediyor.
Bu yaklaşım, sergiyi gezenler için iki ayrı okuma imkânı sunuyor: Bir yanda tarihî fotoğraflardan tanınan bir görünüm, diğer yanda bu görünümün parçası olan şapkanın el emeğine dayanan üretimi.
Adı Panama, kökeni Ekvador
Dünyada Panama şapkası adıyla tanınan geleneksel şapkaların kökeni Ekvador’a dayanıyor. Üretimde kullanılan toquilla lifleri, ülkenin kıyı bölgelerine özgü bir bitkiden elde ediliyor.
UNESCO’nun açıklamasına göre liflerin hazırlanmasının ardından şapkanın tepe ve kenar bölümleri dokunuyor. Dokuma süreci, ürünün inceliğine ve niteliğine bağlı olarak bir günden sekiz aya kadar uzayabiliyor. Sonrasında yıkama, şekillendirme ve presleme gibi işlemler uygulanıyor. Bu süreler, geleneksel üretime ilişkin genel bilgi; sergideki her parçanın aynı sürede hazırlandığı anlamına gelmiyor.
UNESCO listesinde yer alan bir dokuma geleneği
Ekvador’un geleneksel toquilla şapka dokumacılığı, 2012’de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’ne alındı.
UNESCO, dokuma bilgisinin aile içinde küçük yaşlardan itibaren gözlem ve taklit yoluyla aktarıldığını belirtiyor. Böylece şapka üretimi, yalnızca bitmiş bir üründen ibaret kalmıyor; malzemenin hazırlanmasından ustalığın sonraki kuşaklara aktarılmasına kadar uzanan bir bilgi birikimini içeriyor.
Sergiye bu bilgiyle bakmak, şapkaların biçimi kadar dokusunu ve işçiliğini de fark etmeyi sağlayabilir. Tarih ve el sanatlarına ilgi duyan ziyaretçiler için koleksiyonun farklı yönleri bu noktada bir araya geliyor.
Ziyaret tarihleri Atakule’nin takviminde de yer alıyor
Atakule’nin resmî etkinlik sayfasında sergi, “Ecuador – Panama Hat Exhibition” adıyla listeleniyor. Takvimde başlangıç 27 Ekim, bitiş 3 Kasım; etkinlik alanı ise Botanik Katı olarak gösteriliyor.
