Türkiye’nin sosyal güvenlik sisteminde son yılların en çok konuşulan ve milyonlarca vatandaşı doğrudan ilgilendiren konularının başında kademeli emeklilik talepleri yer alıyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından, yasanın kıl payı kaçırılmasıyla kapsam dışında kalan çalışanlar haklı bir beklenti içine girdi. Özellikle 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar, prim gün sayısını ve sigortalılık süresini tamamlamış olmalarına rağmen yaş şartına takılmaları nedeniyle yeni bir düzenleme talep ediyor.
Sosyal medya platformlarında ve arama motorlarında her gün en çok aratılan başlıkların başında gelen kademeli emeklilik Meclis’ten geçti mi, yasa teklifinin son durumu nedir ve erken emeklilik kapıda mı soruları, çalışanların en temel gündem maddesi olmaya devam ediyor. Konuya ilişkin merak edilen tüm detayları, TBMM’deki yasal süreçleri ve beklentileri kapsamlı bir şekilde derledik.
Kademeli Emeklilik Düzenlemesi Meclis’ten Geçti mi?
Milyonlarca sigortalının yakından takip ettiği süreçle ilgili en çok merak edilen husus, yasanın yürürlüğe girip girmediğidir. Paylaşılan resmî bilgilere ve Meclis takvimine bakıldığında, kademeli emeklilik düzenlemesinin henüz yasalaşmadığı açıkça görülmektedir. Ortada yürürlüğe girmiş resmi bir karar veya kanunleşmiş bir metin bulunmamaktadır.
EYT yasasının ardından kapsam dışında kalan çalışanların oluşturduğu bu büyük grup, sigorta başlangıç tarihine endeksli kademeli bir geçiş sisteminin getirilmesini savunuyor. Mevcut sistemde sigorta giriş tarihi birkaç gün ya da ay farkla 8 Eylül 1999 sonrasına denk gelen vatandaşlar, yıllarca daha fazla çalışmak zorunda kalmalarının adaletsizlik yarattığını dile getiriyor. Ancak şu an için bu durumun yasal bir karşılığı bulunmadığından, milyonlarca çalışan gözünü tamamen Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)'ne çevirmiş durumda.
TBMM’ye Sunulan Kanun Teklifleri Ne Anlama Geliyor?
Kademeli emeklilik konusunda gündemi meşgul eden en önemli gelişmelerden biri, muhalefet milletvekilleri tarafından hazırlanan kanun tekliflerinin Meclis başkanlığına sunulmasıdır. Örneğin, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından hazırlanan ve TBMM’ye sunulduğu belirtilen kanun teklifi, 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar için kademeli bir emeklilik sisteminin oluşturulmasını öngörüyor.
Ancak vatandaşların sıklıkla düştüğü bir yanılgı bulunmaktadır: Bir milletvekilinin kanun teklifini Meclis’e sunması, o teklifin doğrudan yasa haline geldiği anlamına gelmez. Bir tasarının veya teklifin kanunlaşabilmesi için uzun ve meşakkatli bir yasama sürecinden geçmesi gerekir. İlgili komisyonlarda görüşülmesi, genel kurulda tartışılması, oylanması ve ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi şarttır. Şu aşamada sunulan teklifler birer tasarı niteliğinde olup, henüz komisyon aşamasında veya gündem sırasını beklemektedir.
1999 ve 2008 Arası Sigortalılara Erken Emeklilik Gelecek mi?
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigorta kaydı bulunan çalışanlar için erken emeklilik hakkının tanınıp tanınmayacağı, tamamen ilerleyen dönemde siyasi iradenin ve hükümetin atacağı adımlara bağlıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından bu döneme yönelik yürütülen resmi ve net bir kademeli emeklilik taslağı bulunmamaktadır.
Mevcut yasal çerçevede, söz konusu tarihler arasında işe başlayan kadın çalışanlar 58, erkek çalışanlar ise 60 yaşını doldurmak ve 7000 gün prim ödemek zorundadır. EYT'lilerin yaş şartından tamamen muaf tutulması, bu tarihten hemen sonra işe başlayanlarda ise yaş şartının birden bire 58-60 yaşına çıkmasını "kademesiz geçiş adaletsizliği" olarak nitelendiren çalışanlar, yaş sınırının sigorta başlangıç yılına göre kademeli olarak artırılmasını talep ediyor. Olası bir düzenleme yapılması durumunda kapsama hangi sigorta kollarının gireceği, yaş ve prim gün şartlarının nasıl esnetileceği resmi açıklamalarla netleşecektir.
Bağ-Kur’da 7200 Prim Günü Düzenlemesi Çıktı mı?
Kademeli emeklilik tartışmalarıyla sıklıkla karıştırılan veya bu süreçle birlikte anılan bir diğer önemli başlık ise Bağ-Kur'lular için 7200 prim günü düzenlemesidir. Küçük esnaf, tüccar ve çiftçileri kapsayan Bağ-Kur sigortalılarının 9000 olan prim gün şartının, SSK'lı çalışanlarla eşitlenerek 7200 güne düşürülmesi uzun süredir esnaf camiasının en büyük beklentileri arasındadır.
Meclis'e sunulan bazı kanun tekliflerinde ve torba yasa taslak çalışmalarında bu konunun ele alındığı bilinmektedir. Ancak kademeli emeklilikte olduğu gibi, Bağ-Kur 7200 prim günü düzenlemesi de henüz tüm esnafı kapsayacak şekilde yasalaşmış ve yürürlüğe girmiş değildir. Esnafın emeklilik için gereken prim gün yükünün hafifletilmesine yönelik bu beklentinin hayata geçmesi için de resmi kanunlaşma sürecinin tamamlanması gerekmektedir.
Çalışanlar Nelere Dikkat Etmeli?
Sosyal medyada yayılan spekülatif haberlere, "kademeli emeklilik onaylandı" veya "yasalaştı" şeklindeki asılsız iddialara itibar edilmemesi son derece önemlidir. EYT sonrası kapsam dışında kalan milyonlarca vatandaşın mağduriyetini gidermeye yönelik toplumsal baskı ve talepler artsa da, yasal statüde henüz somut bir değişiklik olmamıştır.
Çalışanların hak kaybı yaşamamak ve en doğru bilgiyi edinmek için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın resmi açıklamalarını ve TBMM’deki yasama çalışmalarını takip etmesi gerekmektedir. Yeni bir kanun teklifi komisyonlardan geçip Resmi Gazete'de yayımlanmadığı sürece, mevcut emeklilik şartları geçerliliğini korumaya devam edecektir.
