Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücü kaybı yaşayan vatandaşlara mevcut mevzuat kapsamında yaş şartı aranmadan emeklilik imkânı tanıyor. Uygulamadan yararlanmak isteyen sigortalıların sağlık durumlarının yanı sıra prim ödeme ve sigortalılık koşullarını karşılaması gerekiyor.
Özellikle 4A (SSK) ve 4B (Bağ-Kur) kapsamında çalışan vatandaşlar, engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığı ile malulen emeklilik arasındaki farkları araştırıyor. İki uygulamada aranan şartlar ve sağlık kurulu değerlendirmeleri farklılık gösteriyor.
SGK tarafından yapılan incelemelerde yalnızca hastaneden alınan engellilik raporu yeterli kabul edilmiyor. Çalışma gücü kaybının ilgili mevzuat çerçevesinde Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
SGK Yaş Şartsız Emeklilik İçin Prim Koşulları
Engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığında sigorta başlangıç tarihine ve çalışma gücü kaybına göre farklı süreler uygulanıyor.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki temel koşullar şöyle:
Yüzde 40-49 çalışma gücü kaybı: 18 yıl sigortalılık ve 4.680 prim günü.
Yüzde 50-59 çalışma gücü kaybı: 16 yıl sigortalılık ve 4.320 prim günü.
İşe girişte malul durumda olanlar: İlgili koşullarda 15 yıl sigortalılık ve 3.960 prim günü.
Sigorta başlangıç tarihine bağlı geçiş hükümleri nedeniyle bazı çalışanlara farklı şartlar uygulanabiliyor.
Malulen Emeklilikte 1800 Gün Şartı
Malulen emeklilikte SGK tarafından çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin belirlenmesi gerekiyor. Genel kural olarak 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1.800 prim günü aranıyor.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul sayılan sigortalılarda ise 10 yıllık sigortalılık şartı uygulanmıyor. Bu kişiler için 1.800 günlük prim koşulunun sağlanması yeterli olabiliyor.
Maluliyete neden olan durumun sigortalı çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkması da değerlendirmede önem taşıyor.
Engelli Emekliliğinde 2025 Düzenlemesi
15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle, engelli vergi indirimi belgesine dayanılarak yeni yaşlılık aylığı bağlanması uygulaması sona erdirildi. İlgili başvurularda SGK'nın çalışma gücü kaybına ilişkin değerlendirmesi esas alınıyor.
SGK Erken Emeklilik Başvuru Süreci
Başvurular sosyal güvenlik il müdürlükleri veya sosyal güvenlik merkezleri üzerinden gerçekleştiriliyor.
SGK, sağlık kurulu raporlarını ve prim kayıtlarını inceleyerek emeklilik hakkını belirliyor. Malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalı çalışmanın sona erdirilmesi gibi diğer yasal şartların da karşılanması gerekiyor.
